خبرگزاری مهر، گروه جامعه - مهسا حیدری:
فیلم سینمایی «زنده شور» با روایت زندگی محکومان به قصاص در واپسین ساعات قبل از اجرای حکم، مخاطب را با یکی از حساس ترین موضوعات
حقوق کیفری، یعنی «حق قصاص» و نقش اولیای دم مواجه می کند؛ در عین حال، نمایش صحنه اجرای حکم در این فیلم، پرسشی حقوقی را برای خیلی از مخاطبان ایجاد کرده است.
یکی از پرسش هایی که بعد از تماشای این فیلم برای برخی مخاطبان طرح شده، اینست که اگر در
پرونده قصاص، اولیای دم صاحب حق قصاص هستند، چرا در صحنه اجرای حکم، سرباز طناب را می کشد و خود ولی دم این کار را انجام نمی دهد؟
برای پاسخ به این پرسش و بررسی ابعاد حقوقی موضوع، خبرنگار قضایی خبرگزاری مهر، با علی حدادی، وکیل پایه یک دادگستری گفتگو کردیم.
حدادی، در رابطه با جایگاه ولی دم در اجرای حکم قصاص اظهار نمود: در قصاص نفس، حق قصاص برای اولیای دم مقتول به رسمیت شناخته شده است لذا اولیای دم در سرنوشت اجرای قصاص نقش اساسی و تعیین کننده دارند.
وی اضافه کرد: اولیای دم می توانند در قالب
قانون درخواست اجرای قصاص کنند یا از حق خود گذشت کرده و با دریافت دیه یا بدون دریافت دیه، نسبت به محکوم رضایت دهند.
این وکیل دادگستری با اشاره به تفاوت میان «حق قصاص» و «اجرای فیزیکی حکم» اظهار داشت: این که اولیای دم صاحب حق قصاص هستند، لزوماً به این معنا نیست که شخصاً باید عملیات فیزیکی اجرای حکم را انجام دهند. اجرای حکم قصاص یک فرایند قضایی است که تحت نظارت مقام قضایی و مطابق تشریفات قانونی به انجام می رسد.
حدادی افزود: بنابراین، امکان دارد عملیات فیزیکی اجرای حکم توسط مأمورین مسئول اجرای احکام صورت گیرد، در حالیکه حق قصاص همچنان متعلق به اولیای دم است. به بیانی دیگر، باید میان صاحب حق بودن و مجری فیزیکی حکم تفاوت قائل شد.
وی در رابطه با صحنه ای از فیلم «زنده شور» که در آن یک سرباز مبادرت به کشیدن اهرم طناب می کند، بیان کرد: صرف این که اجرای فیزیکی حکم توسط سرباز یا مأمور مسئول صورت گیرد، به این معنا نیست که ماهیت حکم تغییر کرده یا حق اولیای دم نادیده گرفته شده است. آن چه اهمیت دارد، تصمیم و اراده اولیای دم نسبت به استیفای حق قصاص یا گذشت از آن است.
حدادی همینطور در رابطه با تفاوت قصاص با جرایمی مانند محاربه اظهار داشت: قصاص نفس از این جهت با جرایمی که مجازات آنها جنبه عمومی و حاکمیتی دارد، متفاوت است؛ چونکه در قصاص، یک حق خصوصی برای اولیای دم وجود دارد و آنان می توانند در قالب قانون نسبت به استیفای این حق یا گذشت از آن تصمیم بگیرند.
وی اضافه کرد: بدین سبب نباید «قصاص» را صرفا با روش اجرای فیزیکی حکم تعریف کرد. مبحث اصلی در
قصاص، حق قانونی اولیای دم و اختیار آنان برای اجرای این حق یا گذشت از آن است.
این وکیل دادگستری در جواب این پرسش که «پس چرا در فیلم، سرباز اهرم طناب دار را می کشد؟» اظهار داشت: ولی دم صاحب حق قصاص است، اما لزوماً مجری فیزیکی حکم نیست. اجرای فیزیکی حکم می تواند طبق تشریفات قانونی و با درخواست اولیای دم، توسط مأمورین مسئول صورت گیرد و این مساله به خودی خود منافاتی با قصاص بودن حکم ندارد.
حدادی در آخر اشاره کرد: آن چه در قصاص اهمیت اساسی دارد، حق قانونی اولیای دم و اراده آنان برای استیفای قصاص یا گذشت از آن است، نه این که شخصاً عملیات فیزیکی اجرای حکم را انجام دهند.
برای پاسخ به این پرسش و بررسی ابعاد حقوقی موضوع، خبرنگار قضایی خبرگزاری مهر، با علی حدادی، وکیل پایه یک دادگستری گفتگو کردیم. وی افزود: اولیای دم می توانند در چارچوب قانون درخواست اجرای قصاص کنند یا از حق خود گذشت کرده و با دریافت دیه یا بدون دریافت دیه، نسبت به محکوم رضایت دهند.
منبع: آی وكیل